Σε μία ανατροπή της συνηθισμένης διαδικασίας διδασκαλίας και ερωτοαπόκρισης, οι μαθητές της Δευτέρας Γυμνασίου Πάνος και Κώστας Ντέμος συζήτησαν με τον καθηγητή Φυσικής Γαβριήλ Παπαθεοφάνους σχετικά με τις δικές του εμπειρίες ως μαθητή και καθηγητή. Η συζήτηση κατέληξε σε ενδιαφέρουσες απόψεις και από τις δύο πλευρές για την εκπαίδευση!

-Σε ποια χώρα πήγατε;

-Στο Βέλγιο.

-Τι γλώσσα μιλούσαν εκεί;

-Εκεί μιλούν δύο γλώσσες: Γαλλικά και Ολλανδικά.

-Πόσων χρονών πήγατε;

-Πήγα στα δεκατρία και έφυγα στα είκοσι δύο.

-Πώς προσαρμοστήκατε στο εξωτερικό;

-Χρειάστηκε λίγος χρόνος, γιατί ήταν μεγάλη αλλαγή για τη ζωή μου και είχα πάει από μικρή ηλικία. Αλλά ταυτόχρονα ήταν και μεγάλη πρόκληση, γιατί ήταν κάτι εντελώς καινούριο για μένα. Τελικά δε δυσκολεύτηκα πολύ, είχα μια πολύ ενδιαφέρουσα εμπειρία και άξιζε τον κόπο.

-Πώς ήταν το σχολείο στο εξωτερικό; Πώς περάσατε στο Γυμνάσιο και στο Λύκειο;

-Ήταν διαφορετικά από ό,τι είναι εδώ, γιατί είχαμε καθηγητές από πολλές χώρες και αυτό ήταν που το έκανε ενδιαφέρον για μας. Είχαμε βέβαια Έλληνες καθηγητές, αλλά και αρκετούς ξένους, οπότε διδαχτήκαμε μαθήματα σε Ελληνικά και σε ξένες γλώσσες-Αγγλικά, Γαλλικά και Γερμανικά, είχα δυνατότητα επιλογής-. Το σχολείο όπου ήμουν εγώ ήταν πάρα πολύ μεγάλο, είχε τρεισήμισι χιλιάδες μαθητές – Δημοτικό, Γυμνάσιο και Λύκειο. Φαντάζεστε τι είναι αυτό για κάποιον που πάει από ένα μικρό σχολείο της Ελλάδας…Αλλά ήταν σχετικά οργανωμένο και έμπαινες στη νοοτροπία και στη φιλοσοφία του. Ένα από τα μειονεκτήματα ίσως ήταν ότι δεν είχαμε δική μας αίθουσα: κάθε τμήμα πήγαινε στην αίθουσα του καθηγητή που θα του έκανε μάθημα, και συνέχεια ήμασταν από τη μία στην άλλη. Κατά τα άλλα όμως ήταν καλό σχολείο, με καλό επίπεδο και πολλά ερεθίσματα, όπως η συναναστροφή με ξένους και αντικείμενα διάφορα-κάναμε και μαθήματα επιλογής στο Λύκειο. Ήταν ένα καλό σχολείο.

-Η ζωή στο πανεπιστήμιο πώς ήταν; Τα μαθήματα ήταν δύσκολα; Οι καθηγητές ήταν αυστηροί σε θέματα βαθμολογίας;

-Είχε αρκετό διάβασμα. Είχε δύσκολα μαθήματα, κάποια πιο εύκολα. Καθηγητές είχε όπως και στα σχολεία, άλλους πιο αυστηρούς, άλλους πιο επιεικείς. Και όταν διάβαζες, έπαιρνες καλό βαθμό, όπως ακριβώς και στο σχολείο. Γενικά ήταν όμορφα στο πανεπιστήμιο, τα χρόνια που σπουδάζει κανείς τα θυμάται με νοσταλγία. Είναι η πρώτη φορά που κάποιος είναι πιο ανεξάρτητος, πρέπει να κανονίσει μόνος του το πρόγραμμά του και το διάβασμά του, αλλά είναι ακόμα και λίγο ανέμελος, σαν μαθητής. Βέβαια υπάρχουν και φοιτητές που δουλεύουν – είναι ανάλογα με τον καθένα τι δυνατότητες έχει…

-Προτού περάσετε στο πανεπιστήμιο, οι εξετάσεις στις πανελλήνιες ήταν δύσκολες;

-Επειδή ήμουν στο εξωτερικό, έδωσα τις αντίστοιχες εξετάσεις – δεν ήταν οι πανελλήνιες. Δεν ήταν πολύ πιο δύσκολες από αυτά που κάναμε στο σχολείο, ήταν κανονικά τα μαθήματα που κάναμε την τελευταία χρονιά.

-Πώς είναι να είναι κάποιος καθηγητής;

-Εσείς τι νομίζετε ότι είναι; Τι πρέπει να κάνει;

-Να έχει υπομονή…

-Πολύ σωστό! Γιατί;

-Γιατί είναι μερικά παιδιά πολύ ατίθασα…Πρέπει επίσης να είναι επιμελής.

-Πολύ σωστό.

-Πρέπει να είναι εντάξει στις υποχρεώσεις του. Να μην αργεί να διορθώνει τα διαγωνίσματα. Να διαβάζει πριν κάνει το μάθημα.

-Πολύ σωστά! Τα βασικά είναι: να είναι συνεπής απέναντι στους μαθητές αλλά και στους άλλους καθηγητές, και δεν μπορεί ένας καθηγητής να είναι ασυνεπής, γιατί εξαρτάται ολόκληρη η τάξη από αυτόν. Ενώ αν ένας  μαθητής δεν διαβάσει μια φορά, δεν χάθηκε ο κόσμος, το μάθημα θα προχωρήσει πάλι. Άρα, το πρώτο είναι να είναι συνεπής και στο διάβασμά του και στις υποχρεώσεις του γενικά, και το δεύτερο, να μελετά και να είναι προετοιμασμένος για τις ερωτήσεις των παιδιών, για τις ασκήσεις που θα τους βάλει και ό,τι χρειαστεί για το μάθημά του.

-Τι πρέπει να έχει κάποιος για να γίνει καθηγητής;

-Κατ’αρχάς, αυτό θα μπορούσαμε να το χωρίσουμε σε δύο κομμάτια. Θα πρέπει να έχει τυπικά προσόντα, δηλαδή το πτυχίο του, ανάλογα με το τι έχει σπουδάσει, για να γίνει δεκτός και το δεύτερο τα προσωπικά προσόντα, δηλαδή αυτά που είπαμε παραπάνω: επιμέλεια και υπομονή με τα παιδιά, και αγάπη για τα παιδιά: το να είμαστε αυστηροί δεν σημαίνει ότι δεν τα αγαπάμε, αλλά ξέρουμε ότι για το καλό τους πρέπει να είμαστε αυστηροί.

-Εμείς είχαμε γνωρίσει στο δημοτικό καθηγητές που δεν αγαπούσαν τα παιδιά…δηλαδή έναν δάσκαλο.

-Ήταν αυστηροί ή δεν σας πρόσεχαν;

-Δεν μας πρόσεχαν.

-Άρα είναι σημαντικό για τον καθηγητή να έχει υπομονή και να δουλεύει για αυτό, να καταλαβαίνει τα παιδιά εγκαίρως, γιατί το κάθε παιδί θα πρέπει να το χειριστεί διαφορετικά: δεν είναι όλοι το ίδιο, άλλοι έχουν άλλες ανάγκες, άλλοι είναι πιο σκληροί, άλλοι είναι πιο μαλακοί, άλλοι είναι ευαίσθητοι. Πρέπει να μάθει να ξεχωρίζει τα παιδιά γρήγορα και να αντιδράει με το σωστό τρόπο κι εκείνος. Λάθη κάνει, αλλά πρέπει να τα καταλαβαίνει κι εκείνος και να τα παραδέχεται αν χρειαστεί.

-Πώς είναι η καθημερινότητά σας ως καθηγητή;

-Από τα παραπάνω καταλαβαίνετε περίπου τι γίνεται. Όταν πηγαίνω σπίτι πρέπει να κάνω μια δουλειά για την επομένη, κάτι να ετοιμάσω, να διορθώσω και να διαβάσω για το επόμενο μάθημα. Αλλά θέλω και τον ελεύθερό μου χρόνο, δεν είναι ότι όλη τη μέρα την περνάω στο διάβασμα. Και να πάω τη βόλτα μου, και να φάω έξω και να κάνω κάτι άλλο, αν θέλετε, μια άλλη δραστηριότητα.

-Θέλετε να αλλάξει ο τρόπος του μαθήματος για να διευκολύνει τους μαθητές, ή να γίνεται με ηλεκτρονικούς υπολογιστές; Να έχουν οι μαθητές έναν υπολογιστή.

-Και να μη γράφουν δηλαδή, μόνο να δακτυλογραφούν ό,τι είναι να γράψουν;

-Ναι.

-Εσείς τι λέτε;

-Σίγουρα! Γιατί είναι πιο σύγχρονος τρόπος.

-Σύγχρονος ναι, αλλά τα παιδιά θα μάθουν σωστά έτσι;

-Ναι.

-Αν δεν ξέρουν να γράφουν με το χέρι, είμαστε καλά;

-Θα μας διευκολύνει στον τρόπο του μαθήματος. Κάποια παιδιά που δεν είναι επιμελή θα βελτιωθούν στα μαθήματά τους.

-Αυτοί που είναι επιμελείς πώς τα θυμούνται; Χρειάζονται υπολογιστές;

-Όχι.

-Αυτός που δεν είναι επιμελής, δε θα διαβάσει ούτε από τον υπολογιστή. Ο υπολογιστής είναι το εργαλείο μας, όπως το στυλό και ο χάρακας και το βιβλίο..

-Ναι, αλλά είναι πρωτοποριακό.

-Ναι, να τους τραβήξει λίγο το ενδιαφέρον, αλλά δε θα τους βοηθήσει να διαβάσουν, αν αυτοί δε θέλουν να το κάνουν. Συνεπώς, το θέμα είναι να χρησιμοποιείται σαν εργαλείο ο υπολογιστής, δεν είναι το κέντρο του μαθήματος. Θα μου δείξει κάτι παραπάνω, θα μπορώ να κάνω πράγματα που δεν μπορώ έτσι…αλλά είναι όπως και το βιβλίο μου, είναι κι αυτός ένα βοήθημα. Αν δε διαβάζω, ούτε ο υπολογιστής μπορεί να μου κάνει τη δουλειά. Αλλά σίγουρα μπορεί να εμπλουτίσει το μάθημα, αυτό να μας μείνει.

-Υπάρχει κάτι που λένε για το βάρος των βιβλίων ότι κάνει κακό στα παιδιά.

-Αυτό ισχύει.

-Ένα π.χ. λάπτοπ θα ήταν πιο ελαφρύ όμως, θα τα βοηθούσε πολύ, πιστεύω.

-Και να έχουμε όλα τα βιβλία στο λάπτοπ, δηλαδή.

-Ναι, νά’χουν τα πάντα μες στο λάπτοπ.

-Μετά υπάρχουν άλλα θέματα. Δεν κάνει καλό να διαβάζουμε στον υπολογιστή, γιατί είναι κουραστικό για τα μάτια. Πρέπει να έχουμε και το χαρτί μας…Μετά, δεν είναι να κάνεις πολύ μελέτη στον υπολογιστή, θα πρέπει να γυρίσεις πίσω και δεν είναι όπως το βιβλίο που μπορείς να γυρίσεις πιο εύκολα σελίδα.

-Μπορούμε να γράφουμε στο λάπτοπ και να εξοικονομούμε ενέργεια.

-Αυτό ισχύει, αλλά για να διαβάσουμε πάντα χρειάζεται το χαρτί. Για το βάρος, νομίζω ότι έχουμε υπερφορτώσει το πρόγραμμα στο σχολείο: δεν είναι ότι δε θα μπορούσαμε να έχουμε πιο λίγα βιβλία και μικρά.

-Και μια τελευταία ερώτηση: έχει γίνει κάποιο ατύχημα την ώρα που κάνετε κάποιο πείραμα;

-Μέχρι στιγμής όχι, ευτυχώς. Είναι πιο εύκολο να γίνουν ατυχήματα σε πείραμα χημείας κι εγώ είμαι φυσικός και κάνω λιγότερη χημεία…